Rituelen kunnen onderdeel zijn van een bdsm dynamiek. Binnen de kaders van het spelmoment kun je bijvoorbeeld denken aan aanspreekregels. Je kunt ook denken aan gedragsregels tijdens het spel of kledingvoorschriften. Wanneer deze ingezet worden als vast terugkerend onderdeel van het spel/belevingsmoment dan kun je deze beschouwen als een ritueel. Zo kunnen rituelen ook onderdeel zijn van de relatiedynamiek, wederom valt te denken aan gedragsregels en kledingvoorschriften. Deze hoeven niet seksueel of specifiek bdsm getint te zijn. Ze zijn wel specifiek verbonden aan de relatie. Daarmee zijn ze ook verbonden aan de bestaande machtsverhoudingen binnen deze (bdsm) relatie.

Rituelen zijn uitingen die in bepaalde omstandigheden herhaald worden. Deze uitingen kunnen bestaan uit enkele elementen maar ook uit een heel scala aan verschillende elementen. Het vertrouwde karakter van het ritueel is van belang voor een individuele persoon. Deze persoon voelt zich erdoor op zijn/haar gemak. Het is ook belangrijk voor een samenleving waarbinnen gedeelde rituelen een bindmiddel tussen de personen zijn.

Een ritueel hoeft niet alleen verbonden te zijn aan een ‘groter’ moment, zoals een bruiloft. Het kan ook onderdeel zijn van het dagelijks leven.

De meeste rituelen lijken op vaste gewoontes. Ze hebben het echter in zich dat men meent er niet meer buiten te kunnen. Zo kan een blokje om voor het slapen gaan een vaste gewoonte zijn. Als men denkt dat men zonder dat blokje om niet goed kan slapen, verandert het in een geritualiseerde gewoonte. Rituelen kunnen soms leiden tot automatismen. Mensen gebruiken deze automatismen ondoordacht, ze realiseren zich niet meer waarom een bepaald ritueel nog wordt uitgevoerd.

Dagelijkse rituelen kunnen een stabiele basis voor de bdsm relatiedynamiek creëren. Ze versterken de emotionele band en het vertrouwen terwijl ze de rolverdeling duidelijk en aanwezig houden. Deze rituelen zijn kleine maar betekenisvolle handelingen van overgave en controle. Deze dagelijkse rituelen kunnen goede tools zijn om een bdsm relatie te verdiepen en het spanningsveld levend te houden.

Wanneer je bdsm integreert in het dagelijks leven dan gaan dagelijkse structuren en bdsm structuren in elkaar overlopen. Dit kan de dynamiek versterken, het kan echter ook een negatieve impact hebben. Wanneer de afgesproken rituelen eenzijdig worden ingezet, kan een onderdanige zich verloren voelen. Dit gebeurt vooral als er geen terugkoppeling is binnen deze kaders. Het vereist dus een verbinding, het is aan de Dominant om te laten merken dat deze de inzet van de onderdanige, om deze rituelen te bezigen, waardeert en beschouwt als belangrijk onderdeel van de dynamiek. Worden de rituelen als ‘handige tools’ ingezet dan zal het eerder tot een verwijdering leiden dan dat het tot een verdieping leidt.

Een ander aspect dat vaak vergeten wordt, is het effect van het loslaten van de rituelen. Wanneer dit van tijdelijke aard is, kan overwogen worden om vervangende rituelen in te zetten. Eindigt een bdsm relatie dan eindigen daarmee doorgaans ook de rituelen. Dit hoeft geen probleem te zijn. Er ontstaat alleen een probleem wanneer er een conditionering is ontstaan. In dat geval kan het abrupt loslaten van de rituelen leiden tot onbalans, zowel mentaal als emotioneel. Dit kan verstrekkende gevolgen hebben.
Denk bijvoorbeeld aan een dynamiek waarbij de onderdanige voor diverse dagelijkse zaken input van de Dominant nodig heeft. De onderdanige gaat boodschappen doen en vraagt de Dominant welke boodschappen zij moet meenemen. Wanneer dit ritueel jarenlang heeft plaatsgevonden en de relatie eindigt abrupt dan wordt de onderdanige ineens volledig op zichzelf teruggeworpen. Is de onderdanige dan nog in staat om zelfstandig boodschappen te regelen? Kan de onderdanige dat doen zonder de input waar altijd blind op gevaren werd?

Dit lijkt wellicht een vreemd voorbeeld, het is echter een voorbeeld dat ik ken uit de praktijk. Een onderdanige die jarenlang in een bdsm dynamiek leefde waarin een conditionering was ontstaan. Overigens stel ik niet dat conditionering binnen bdsm per definitie een slecht iets is. De conditionering bleef overeind, zelfs nadat de relatie abrupt eindigde. Dankzij vrienden en therapie kon de onderdanige zichzelf losweken uit de conditionering.

Kiezen voor rituelen of bewust werken aan conditionering binnen bdsm komt dus met een stevige verantwoording. Het is aan te raden om samen een plan uit te werken. Dit plan moet in werking treden wanneer de relatie eindigt. Op deze manier kan de conditionering geleidelijk aan afgebouwd worden. In feite is dit het tegenovergestelde van het in werking brengen van de conditionering. Deze ontstaat nooit van de ene dag op de ander. Het is het gevolg van langdurig volgen en uitvoeren van rituelen als onderdeel van de dynamiek.
Ook een noodplan is essentieel in geval van ongeval of overlijden van de Dominant. In dit noodplan kan een vertrouwenspersoon worden aangewezen die als taak heeft de onderdanige te ondersteunen. Daarnaast begeleidt deze in geleidelijk afbouwen van de bestaande conditionering.

Bronnen
Wikipedia
Spreekvrij
Steeltoyz